Achter deze rekentool zit geen API van de Belastingdienst en geen kant-en-klare bibliotheek. Er zit een zelfgebouwd rekenmodel achter, ontwikkeld voor wetenschappelijk onderzoek. Waarom dat uitmaakt, snap je het best na een korte blik op hoe het bestaande onderzoek werkt.
Bijna al het onderzoek naar de verdeling van de marginale druk gebruikt MIMOSIHet macro-rekenmodel van het Centraal Planbureau waarmee het de overheidsfinanciën raamt en kabinetsbeleid doorrekent. Gemaakt voor Nederland als geheel, niet voor één huishouden., het rekenmodel van het Centraal Planbureau. Daarmee raamt het CPB de overheidsfinanciën, voorspelt het de koopkracht en rekent het kabinetsbeleid door. Voor dat doel is het uitstekend. Maar het is gemaakt om iets te zeggen over Nederland als geheel, niet over één huishouden.
Zo'n model is als een exitpoll bij verkiezingen. Vraag genoeg willekeurige mensen wat ze stemden, en je voorspelt de landelijke uitslag verbluffend goed, nog voor de stemmen geteld zijn. Perfect om landelijke gevolgen te voorspellen. Maar het zegt weinig over één specifieke kiezer. Of, in dit geval, over één specifiek huishouden.
Voor het doorrekenen van één situatie heeft een landelijk model twee beperkingen.
Een landelijk model geeft dus een gladgestreken beeld. Terwijl de werkelijkheid voor één persoon juist grillig is. Een kleine verandering in je situatie kan je marginale effecten compleet veranderen.
Het model achter deze site rekent jouw situatie door, euro voor euro. Het verwerkt alle officiële schijven, heffingskortingen en toeslagregels, inclusief hoe ze samenlopen en aparte varianten voor wie de AOW-leeftijd heeft bereikt. Omdat het per euro rekent, is op elk punt te zien welk tarief er echt geldt. En dat is precies wat marginale druk pas echt inzichtelijk maakt.
Zo'n model per euro doorrekenen is zwaar. Daarom gebeurt dat niet live bij elke vraag. De volledige uitkomst is vooraf doorgerekend en samengeperst tot een compact band-formaatHet compacte formaat waarin de volledige doorrekening per euro is samengeperst, zodat de tool er in microseconden in opzoekt in plaats van het model live te draaien.. In plaats van honderdduizenden losse waarden bewaart de tool per stuk inkomen alleen de helling. De rekentool zoekt daarin op in microseconden. Zo krijg je de nauwkeurigheid van een wetenschappelijk model met de snelheid van een simpele opzoeking. Alleen de huurtoeslag, kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget zijn te situatieafhankelijk om vooraf samen te persen. Die worden wel live berekend.
Veel tools geven één bedrag terug. Deze tool laat het hele verloop van je marginale druk zien. Ook de plekken waar belasting en afbouwende toeslagen op elkaar stapelen en je druk ineens omhoogschiet. Dat is geen toeval, maar het hele doel. Beleid begrijp je niet via gemiddelden, maar via die laatste euro. Reken je eigen situatie na en zie het zelf.
Gebaseerd op het promotieonderzoek van dr. A.T.H. van der Linden, De verdeling van de marginale en gemiddelde inkomstenbelasting- en toeslagendruk (VU Amsterdam, 2024), §1.7.