Wie naast een baan een tweede baan of bijbaan neemt, schrikt vaak van de loonstrook: de tweede werkgever houdt veel meer loonheffing in. De verklaring is bijna altijd de loonheffingskorting, die maar bij één baan tegelijk wordt toegepast. Zwaarder belast word je daardoor niet. Maar wie het mechanisme niet kent, leest zijn loonstrook verkeerd, en wie het wél kent, begrijpt ook waarom de aangifte soms op bijbetalen uitkomt.
De loonheffing is een voorschot op je inkomstenbelasting, ingehouden door je werkgever. De loonheffingskorting is het deel van je heffingskortingen (vooral de algemene heffingskorting en de arbeidskorting) dat je werkgever alvast in dat voorschot verrekent. Daardoor houdt hij minder in dan het kale tarief.
Op je totale inkomen heb je elke korting maar één keer. Daarom is de loonheffingskorting bedoeld om bij één werkgever of uitkeringsinstantie tegelijk te worden toegepast. Bij twee banen zijn er dus drie situaties:
In alle drie de gevallen is de uiteindelijke belasting precies hetzelfde. Alleen het voorschot verschilt, en de aangifte trekt het recht.
Bij de baan zonder loonheffingskorting wordt vanaf de eerste euro het volle tarief ingehouden, zonder dat de kortingen de inhouding drukken. Naast de loonstrook van je eerste baan oogt dat als een straf op de bijbaan. Maar de inkomstenbelasting kent geen "eerste" en "tweede" baan: in je aangifte worden alle lonen opgeteld en over dat totaal gelden de gewone schijven en kortingen. Voor de inkomstenbelasting maakt het niet uit hoe je inkomen over banen is verdeeld.
Het zinvolle bedrag is niet wat je tweede werkgever inhoudt, maar wat de extra euro's van die tweede baan je netto opleveren. Die euro's stapelen bovenop het loon van je eerste baan. Daardoor vallen ze in het hoogste deel van jouw tarief, en kunnen ze in het traject liggen waar de algemene heffingskorting en de arbeidskorting worden afgebouwd, en waar toeslagen dalen. Dezelfde euro's leveren netto dus minder op dan wanneer ze je enige inkomen waren. Dat is je marginale druk, en die zie je op geen van beide loonstroken.
Komt de aangifte op bijbetalen uit, dan is er niets misgegaan met de belasting zelf: het voorschot was te laag. Daar zijn twee veelvoorkomende oorzaken voor. De eerste is de dubbel toegepaste loonheffingskorting hierboven. De tweede is subtieler en treedt zelfs op als de korting keurig bij één baan loopt: elke werkgever berekent zijn inhouding alsof zijn loon je enige inkomen is. Voor je tweede werkgever begint het schijventarief gewoon bij nul. Maar in werkelijkheid stapelen die euro's bovenop je eerste loon, waar het tarief hoger kan liggen en de kortingen juist afbouwen. Geen van beide werkgevers ziet dat totaal, dus samen houden ze te weinig in. De afrekening over het totaal volgt in de aangifte, net als bij elke andere voorheffing. Bijbetalen is dan geen boete, maar het rechttrekken van een te laag voorschot.
Wil je weten wat een tweede baan, een bijbaan of extra uren je écht opleveren, inclusief de afbouw van kortingen en toeslagen over je totale inkomen? Reken het na in de situatieberekening.
De situatieberekening is gebouwd op het promotieonderzoek van dr. A.T.H. van der Linden, De verdeling van de marginale en gemiddelde inkomstenbelasting- en toeslagendruk (VU Amsterdam, 2024). Bedragen en tarieven wijzigen per jaar.
Voor de inkomstenbelasting bestaat er geen aparte belasting op een tweede baan: alle lonen worden bij elkaar opgeteld en over dat totaal gelden de gewone schijven en heffingskortingen. Dat de inhouding bij je tweede werkgever hoger uitvalt, komt doordat die werkgever de loonheffingskorting niet toepast. De definitieve afrekening volgt in je aangifte, over je totale jaarinkomen. Wat een extra baan je netto oplevert, reken je na in de situatieberekening.
De loonheffingskorting is bedoeld om bij één werkgever of uitkeringsinstantie tegelijk te worden toegepast. Passen twee werkgevers hem allebei toe, dan wordt de korting dubbel verrekend terwijl je er maar één keer recht op hebt: er wordt dan te weinig loonheffing ingehouden en het verschil betaal je via je aangifte terug. Past geen van beide hem toe, dan wordt er juist te veel ingehouden en krijg je dat via de aangifte terug.
Zonder loonheffingskorting verrekent je tweede werkgever geen algemene heffingskorting en geen arbeidskorting in het voorschot. Er wordt dus vanaf de eerste euro loonheffing ingehouden, terwijl bij je eerste baan de kortingen de inhouding drukken. Het verschil zit in het voorschot, niet in de uiteindelijke belasting: die wordt over je totale jaarinkomen berekend.
Meestal doordat het voorschot te laag was. Dat gebeurt als de loonheffingskorting bij beide werkgevers liep, maar het kan ook met één korting: elke werkgever berekent zijn inhouding alsof zijn loon je enige inkomen is, terwijl de lonen voor de inkomstenbelasting worden opgeteld en het totaal in een hogere schijf of in de afbouw van de kortingen kan vallen. De aangifte rekent af over het totaal. Bijbetalen is dan het rechttrekken van een te laag voorschot, geen extra belasting.